Alimlərdən qorxulu xəbərdarlıq: dünyanı nə gözləyir?

Qlobal istiləşmə nəticəsində dünyada quraqlıq və leysan yağışları arasında kəskin keçidlərin daha tez-tez baş verəcəyi gözlənilir.

News24.az xəbər verir ki, bu barədə Böyük Britaniyada aparılan yeni araşdırmada qeyd olunub.

Alimlərin fikrincə, Yer atmosferi istiləşdikcə daha çox rütubət saxlaya bilir. Bu isə ekstremal yağıntıların sayını artırır. Uzun sürən quraqlıqdan sonra torpaq bərkiyərək suyu daha pis mənimsəyir və nəticədə güclü yağışlar daşqınlara, torpaq eroziyasına və suyun keyfiyyətinin pisləşməsinə səbəb olur.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, yalnız quraqlıqdan sonra baş verən daşqınlar deyil, əksinə, yağıntılı dövrdən quraqlığa keçidlər də ciddi risk yaradır. Çünki bol yağış su ehtiyatlarının kifayət qədər olduğu təəssüratı yaratsa da, hava şəraitinin qəfil dəyişməsi qısa müddətdə su qıtlığına səbəb ola bilər.

Tədqiqatçılar Böyük Britaniyada yerləşən 700-ə yaxın çay hövzəsini təhlil edərək qlobal temperaturun 2 və 4 dərəcə artacağı ssenariləri modelləşdiriblər. Nəticələr göstərib ki, həm quraqlıqdan rütubətli dövrə, həm də əks istiqamətdə keçidlərin sayı əhəmiyyətli dərəcədə artacaq. Bəzi bölgələrdə bu cür hadisələrin tezliyi XX əsrin sonları ilə müqayisədə iki dəfədən çox yüksələ bilər.

Araşdırma müəllifləri hesab edirlər ki, daşqın və quraqlıqla mübarizə üçün istifadə olunan ənənəvi metodlar artıq kifayət etməyə bilər. Onların fikrincə, ölkələr ayrı-ayrı ekstremal hadisələrə deyil, bu hadisələrin ardıcıl şəkildə bir-birini əvəz etməsinə hazırlaşmalıdır. Bunun üçün su ehtiyatlarının saxlanması sistemlərinin və regional uyğunlaşma proqramlarının inkişaf etdirilməsi vacibdir.

Eyni zamanda amerikalı iqlimşünaslar 2026-cı ilin yayının müşahidə tarixinin ən isti yaylarından biri ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq ediblər. Proqnozlara görə, Yer kürəsində orta temperatur sənaye inqilabından əvvəlki dövrlə müqayisədə təxminən 1,9 dərəcə yüksək olacaq. Alimlər bunu əsasən fosil yanacaqların yandırılması nəticəsində atmosferdə karbon qazının rekord həddə çatması ilə əlaqələndirirlər.

Mütəxəssislərin fikrincə, bu proses daha tez-tez istilik dalğalarına, güclü fırtınalara və genişmiqyaslı meşə yanğınlarına səbəb ola bilər.