Niyə bəzi toyuqların yumurtası mavi və yaşıl olur?

Mavi və yaşıl qabıqlı yumurtalar ilk baxışdan qeyri-adi görünə bilər. Lakin bu rənglər yumurtanın xarab olduğunu və ya adi yumurtalardan daha faydalı olduğunu göstərmir. Qabığın fərqli rəngdə olması müəyyən toyuq cinslərinin genetik xüsusiyyətləri ilə əlaqədardır.

News24.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, mavi və yaşıl yumurtalar təbii proseslər nəticəsində yaranır. Yumurta qabığının rəngi onun formalaşması zamanı tərkibinə daxil olan piqmentlərdən asılıdır. Xüsusilə mavi və yaşılımtıl rənglərin yaranmasına biliverdin adlı piqment səbəb olur. Bu maddə qanda hemoqlobinin tərkib hissəsi olan hemin parçalanması nəticəsində əmələ gəlir.

Yumurtanın qabığı niyə mavi və yaşıl olur?

Biliverdin toyuq yumurtlamazdan əvvəl qabığın strukturuna daxil olur və ona mavi rəng verir. Qəhvəyi yumurtalardan fərqli olaraq, bu piqment qabığın daha dərin qatlarına nüfuz edir. Buna görə də mavi rəng bəzən yumurta qabığının daxili hissəsində də görünür.

Yumurtanın rəngi müxtəlif piqmentlərin birləşməsindən asılı olaraq dəyişə bilər. Əgər biliverdin üstünlük təşkil edirsə, yumurtanın qabığı mavi olur. Bu piqment qəhvəyi rəng yaradan maddələrlə birləşdikdə isə yaşıl, hətta zeytuni çalarlar meydana çıxır. Müqayisə üçün qeyd edək ki, qəhvəyi yumurtaların rəngi əsasən protoporfirin IX adlı başqa bir piqmentlə bağlıdır.

Hansı toyuqlar mavi və yaşıl yumurta qoyur?

Qeyri-adi rəngli yumurta qoymaq qabiliyyəti irsi xüsusiyyətdir. Buna görə də belə yumurtalara yalnız müəyyən toyuq cinslərində rast gəlinir. Ən məşhur cinslərdən biri Çili mənşəli araukana toyuqlarıdır. Bu toyuqlar mavi və ya mavi-yaşıl qabıqlı yumurtalar qoymaları ilə tanınırlar. Seleksiya yolu ilə bu xüsusiyyət qorunub saxlanılıb və digər toyuq cinslərinə də ötürülüb.

Məsələn, ameraukana cinsi də mavi yumurtaları ilə məşhurdur. Bundan əlavə, zeytuni-yaşıl rəngdə yumurta qoyan toyuqlar da mövcuddur. Adətən belə toyuqlar mavi yumurta qoyan cinslərlə qəhvəyi yumurta qoyan cinslərin çarpazlaşdırılması nəticəsində əldə edilir. Bu zaman iki fərqli piqmentin birləşməsi yumurta qabığında yaşılımtıl rəng yaradır.

Mavi və yaşıl yumurtalar daha faydalıdır?

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, yumurta qabığının qeyri-adi rəngi onun daha yüksək qida dəyərinə malik olduğunu göstərmir. Mavi və yaşıl rəng yaradan piqmentlər yumurtanın daxili tərkibini əhəmiyyətli dərəcədə dəyişmir və sağlamlıq üçün əlavə fayda təmin etmir. Həmçinin araukana cinsindən olan toyuqların yumurtalarında digər yumurtalarla müqayisədə daha az xolesterin olduğunu təsdiqləyən ciddi elmi sübutlar yoxdur. Qabığın rəngi yumurtanın dadını da müəyyən etmir.

İstehlakçıların hiss etdiyi dad fərqləri daha çox toyuqların qidalanmasından, yumurtanın təzəliyindən və hazırlanma üsulundan asılıdır. Beləliklə, mavi və yaşıl yumurtalar sağlam toyuqlardan əldə edildikdə və düzgün saxlanıldıqda ağ və qəhvəyi yumurtalar qədər qidalı və təhlükəsiz ola bilər.

Yumurtanın faydalılığı əslində nədən asılıdır?

Yumurtanın tərkibinə ilk növbədə toyuqların yediyi yem və onların saxlanma şəraiti təsir göstərir. Məsələn, rasionunda kətan toxumu və ya omeqa-3 yağ turşuları ilə zəngin digər məhsullar olan toyuqların yumurtalarında bu maddələrin miqdarı daha yüksək ola bilər. Xüsusi hazırlanmış yemlər yumurtanın tərkibindəki D vitamininin miqdarına da təsir göstərə bilər.

Toyuqların qidalanması yumurta sarısının rəngini də müəyyən edir. Əgər quşlar qarğıdalı və bəzi bitkilərin tərkibində olan karotinoidlərlə zəngin yemlər qəbul edirlərsə, yumurta sarısı daha tünd narıncı rəngdə ola bilər. Lakin yumurta sarısının daha parlaq olması onun mütləq daha faydalı olduğunu göstərmir. Eyni zamanda, toyuqların açıq havada saxlanılması da yumurtalarının avtomatik olaraq daha çox faydalı maddə ehtiva etməsi demək deyil. Burada əsas amillər quşların konkret qida rasionu və saxlanma şəraitidir.

Yumurtaları necə düzgün saxlamaq lazımdır?

Qabığının rəngindən asılı olmayaraq, yumurtanın təhlükəsiz istifadəsi üçün onun təzəliyi və düzgün saxlanılması vacibdir. Mütəxəssislər çiy yumurtaların 0-4 dərəcə temperaturda saxlanılmasını tövsiyə edirlər. Qabığı çatlamış yumurtalardan istifadə etmək məsləhət görülmür. Çünki belə yumurtalarda bakterial çirklənmə riski daha yüksək ola bilər.

Yumurtaların düzgün bişirilməsi də salmonella kimi bakteriyalarla bağlı yoluxma təhlükəsini azaltmağa kömək edir. Mavi və yaşıl yumurtaların qeyri-adi rəngi genetik xüsusiyyətlərin və qabığın formalaşması zamanı baş verən təbii proseslərin nəticəsidir. Bu rənglər məhsulun keyfiyyətinin və ya faydalılığının göstəricisi deyil. Yumurtanın mənşəyinə, təzəliyinə və saxlanma şəraitinə diqqət yetirmək daha vacibdir.