Alimlər keçmiş illəri xatırlayan mini-beyin yetişdirdilər

Alimlər insan beyninin qabıq orqanoidlərini beş ildən artıq müddət ərzində canlı vəziyyətdə saxlaya biliblər və müəyyən ediblər ki, hüceyrələr daxili bioloji qrafikə uyğun olaraq yetkinləşməyə davam edib.

News24.az xəbər verir ki, orqanoidlər tam hüquqlu beyin deyil, beyin toxumasının sadələşdirilmiş üçölçülü modelləridir.

Tədqiqatçılar həyəcanlandırıcı neyronların həyat qabiliyyətini daha uzun müddət qorumaq üçün onların yetişdirilmə şəraitini dəyişdiriblər.

Tədqiqat qrupu inkişafın müxtəlif mərhələlərində olan 110 orqanoidi 15 gündən beş ilədək təhlil edib.

Ümumilikdə mütəxəssislər təxminən 425 min hüceyrənin xüsusiyyətlərini araşdırıblar.

Modellər yaşlandıqca genlərin aktivliyi dəyişib, epigenetik göstəricilər isə laboratoriyada keçirilən müddətə uyğun gəlib.

Birinci ildən sonra hüceyrələrdə insan beyninin doğuşdan sonrakı inkişafına xas əlamətlər ortaya çıxmağa başlayıb.

Ayrıca aparılan təcrübədə alimlər gənc və yaşlı hüceyrələri qarışdırıblar.

Daha yetkin hüceyrələr inkişafın ilkin mərhələlərini təkrarlamayıb və dərhal neyronların sonrakı inkişaf mərhələlərinə xas tiplərini formalaşdırmağa başlayıb. Müəlliflər bunu hüceyrələrin keçirdiyi zamanla bağlı “hüceyrə yaddaşının” qorunması kimi qiymətləndiriblər.

Bu metod beynin uzunmüddətli yetkinləşmə prosesini və doğuşdan sonra özünü göstərən xəstəliklərlə bağlı dəyişiklikləri araşdırmağa imkan verəcək.

Bununla belə, orqanoidlər məhdud laboratoriya modeli olaraq qalır və insan beyninin bütün mürəkkəbliyini əks etdirmir.