Hamı şəhərə köçür: əhalisi artan və azalan rayonlar – SİYAHI

Azərbaycanda son on ildə əhalinin məskunlaşma xəritəsi nəzərəçarpacaq dərəcədə dəyişib.

News24.az xəbər verir ki, 2015–2025-ci illəri əhatə edən rəsmi statistik göstəricilər göstərir ki, əhali artımı əsasən Bakı və Abşeron iqtisadi rayonunda cəmləşib. Bir sıra rayon və şəhərlərdə əhali sürətlə artdığı halda, bəzi bölgələrdə isə azalma qeydə alınıb.

Hazırda ölkənin ən böyük yaşayış məntəqəsi 2 milyon 351 min nəfərlə Bakı şəhəridir. Onu 470,9 min nəfərlə Naxçıvan Muxtar Respublikası, 434 min nəfərlə Abşeron rayonu və 427,6 min nəfərlə Sumqayıt şəhəri izləyir.

Son on ilin ən diqqətçəkən göstəricisi Abşeron rayonuna məxsusdur. Rayonun əhalisi 114 faiz artaraq ölkə üzrə ən yüksək göstəricini nümayiş etdirib. Bu artımın əsas səbəbləri Bakının genişlənməsi, yeni yaşayış komplekslərinin tikilməsi, nəqliyyat imkanlarının yaxşılaşması və paytaxtda mənzil qiymətlərinin yüksək olması fonunda insanların Abşerona köçməsidir.

Əhali artımına görə növbəti yerlərdə Sabunçu (+40,1%), Xəzər (+28,6%) və Binəqədi (+19,7%) rayonları qərarlaşıb. Hər üç rayon son illərdə yeni yaşayış massivləri, metro və yol infrastrukturu, həmçinin fərdi ev tikintisinin genişlənməsi hesabına sürətlə böyüyüb.

28,4 faiz artımla Sumqayıt şəhəri də ən sürətlə böyüyən yaşayış məntəqələrindən biridir. Paytaxta yaxınlığı, sənaye müəssisələrinin fəaliyyəti və yeni yaşayış kompleksləri şəhərin əhali artımını sürətləndirən əsas amillər sırasındadır.

İlk onluğa daxil olan Biləsuvar, Qusar, Yardımlı və Saatlı rayonlarında artım 9–10 faiz arasında dəyişir. Bu rayonlarda artım əsasən təbii artım hesabına baş verib və Bakı-Abşeron zonası ilə müqayisədə xeyli aşağıdır.

Digər tərəfdən, ən böyük azalma Xankəndi şəhərində (-92,1%), Xocavənd (-71,1%), Xocalı (-43,3%), Şuşa (-21,5%), Kəlbəcər (-18%) və Ağdam (-8,3%) rayonlarında qeydə alınıb. Bu göstəricilər əsasən son on ildə regionda baş verən hərbi-siyasi proseslər, inzibati dəyişikliklər və əhalinin yenidən yerləşdirilməsi ilə əlaqədardır. Buna görə də bu rəqəmləri digər rayonlarla eyni səbəblərlə müqayisə etmək düzgün olmaz.

Paytaxtın mərkəzi rayonlarından olan Yasamalda əhalinin 20,3 faiz azalması diqqət çəkir. Bu tendensiya köhnə yaşayış fondunun sökülməsi, genişmiqyaslı yenidənqurma layihələri və sakinlərin Bakının kənar ərazilərinə, xüsusilə Abşeron və yeni yaşayış massivlərinə köçməsi ilə izah oluna bilər.

Naftalan şəhərində 11,3, Pirallahı rayonunda isə 5,5 faiz azalma qeydə alınıb. Hər iki ərazidə əhali artım tempinin zəif olması və miqrasiya prosesləri statistikaya təsir göstərib.

Statistika göstərir ki, son on ildə əhali artımı əsasən Bakı və Abşeron yarımadasında cəmləşib. İnsanlar daha çox iş yerləri, ali təhsil imkanları, səhiyyə xidmətləri və inkişaf etmiş infrastruktur səbəbindən iri şəhərlərə köçürlər. Bunun nəticəsində paytaxt ətrafında yeni yaşayış massivləri sürətlə böyüyür, bir sıra regionlarda isə əhali artımı ya zəifləyir, ya da mənfi göstəriciyə çevrilir.

Mütəxəssislərin fikrincə, regionlarda məşğulluğun artırılması, yeni sənaye müəssisələrinin yaradılması və sosial infrastrukturun gücləndirilməsi kəndlərdən şəhərlərə köçün tempini azaltmaq üçün əsas istiqamətlərdən biridir.

Qeyd edək ki, 2025-ci ilin məlumatlarına görə, hazırda rayon və şəhərlərdə əhali sayı belədir:

№ Ərazi Əhali

1 Bakı şəhəri 2,351,300

2 Naxçıvan 470,900

3 Abşeron rayonu 434,000

4 Sumqayıt şəhəri 427,600

5 Sabunçu rayonu 331,300

6 Gəncə şəhəri 331,000

7 Binəqədi rayonu 308,600

8 Xətai rayonu 277,000

9 Lənkəran rayonu 228,100

10 Masallı rayonu 227,700

11 Nəsimi rayonu 219,500

12 Cəlilabad rayonu 219,200

13 Şəmkir rayonu 218,300

14 Suraxanı rayonu 208,900

15 Xəzər rayonu 206,200

16 Yasamal rayonu 194,200

17 Nizami rayonu 185,900

18 Şəki rayonu 184,800

19 Sabirabad rayonu 181,800

20 Nərimanov rayonu 181,200

21 Tovuz rayonu 177,900

22 Ağdam rayonu 175,700

23 Xaçmaz rayonu 175,400

24 Quba rayonu 171,300

25 Bərdə rayonu 157,800

26 Salyan rayonu 140,300

27 Ağcabədi rayonu 136,800

28 İmişli rayonu 132,400

29 Füzuli rayonu 131,500

30 Zaqatala rayonu 130,600

31 Yevlax rayonu 130,000

32 Kürdəmir rayonu 119,200

33 Göyçay rayonu 119,100

34 Qaradağ rayonu 117,700

35 Şərur rayonu 113,600

36 Astara rayonu 112,800

37 Saatlı rayonu 111,200

38 Qəbələ rayonu 109,600

39 Ağdaş rayonu 107,600

40 Biləsuvar rayonu 107,400

41 Şamaxı rayonu 106,500

42 Mingəçevir şəhəri 103,100

43 Qusar rayonu 102,800

44 Goranboy rayonu 102,300

45 Beyləqan rayonu 102,100

46 Səbail rayonu 102,000

47 Gədəbəy rayonu 101,200

48 Balakən rayonu 101,000

49 Naxçıvan şəhəri 97,900

50 Qazax rayonu 96,500

51 Neftçala rayonu 87,600

52 İsmayıllı rayonu 87,500

53 Lerik rayonu 86,800

54 Ağstafa rayonu 86,700

55 Şirvan şəhəri 85,800

56 Ucar rayonu 85,500

57 Ağsu rayonu 81,000

58 Babək rayonu 78,100

59 Hacıqabul rayonu 76,400

60 Laçın rayonu 76,100

61 Tərtər rayonu 76,000

62 Cəbrayıl rayonu 73,500

63 Kəlbəcər rayonu 72,400

64 Yardımlı rayonu 69,200

65 Göygöl rayonu 65,100

66 Zərdab rayonu 59,700

67 Samux rayonu 58,800

68 Şabran rayonu 58,800

69 Qax rayonu 58,300

70 Ordubad rayonu 50,800

71 Culfa rayonu 48,200

72 Qobustan rayonu 47,500

73 Oğuz rayonu 44,700

74 Zəngilan rayonu 42,900

75 Siyəzən rayonu 42,000

76 Qubadlı rayonu 37,300

77 Kəngərli rayonu 33,800

78 Daşkəsən rayonu 33,400

79 Şahbuz rayonu 25,300

80 Şuşa rayonu 25,200

81 Sədərək rayonu 23,200

82 Pirallahı rayonu 18,800

83 Xızı rayonu 16,800

84 Xocalı rayonu 15,600

85 Xocavənd rayonu 12,400

86 Naftalan şəhəri 8,600

87 Xankəndi şəhəri 4,400 ("AzPolitika")