Manatla bağlı gözlənilməz DƏYİŞİKLİK: Banklara dollar "yağır"

Azərbaycanda 2025-ci ildə əhalinin banklarla aparılan nağd ABŞ dollar əməliyyatlarında əhəmiyyətli dəyişiklik qeydə alınıb. Belə ki, əhalidən banklara cəlb olunan nağd dolların həcmi onlara satılandan təqribən 318,2 milyon ABŞ dolları çox olub. Bu, əhalinin banklara nağd dollar axınının davam etdiyini göstərir və 2005-ci ildən etibarən aparılan rəsmi statistika üzrə indiyədək müşahidə olunan ən böyük əks istiqamətli axındır. Maraqlıdır ki, 2024-cü ildə vəziyyət tam əksinə idi. Həmin il banklardan əhaliyə 1 milyard 526,3 milyon ABŞ dolları məbləğində nağd dollar çıxışı qeydə alınmışdı.

Maraqlıdır, banklara dollar axınının artmasına səbəb nədir?

Mövzu ilə bağlı News24.az-a açıqlama verən iqtisadçı Natiq Cəfərli bildirib ki, baş verən proses devalvasiya gözləntiləri ilə bağlı deyil, əsas amil manatla depozit faizlərinin əhəmiyyətli dərəcədə artırılmasıdır:

"2025-ci ildə bir çox banklar manatla depozitlər üzrə illik faiz dərəcələrini 10 faizə qədər yüksəldib. Bu, dollarla depozitlərin maksimum 2–3 faiz gəlir gətirdiyi bir şəraitdə əhali üçün manatı daha cəlbedici edib. İnsanlar manatın məzənnəsinin uzun müddətdir sabit qalmasını da nəzərə alaraq riskin aşağı olduğunu düşünür və dollar vəsaitlərini manata çevirərək yüksək faizli depozitlərə yerləşdirməyə üstünlük verirlər".

Natiq Cəfərlinin sözlərinə görə, prosesə təsir edən ikinci mühüm faktor əhalinin gəlirlərində müşahidə olunan azalmadır:

"Bu səbəbdən bir çox ailələr ehtiyat məqsədilə saxladıqları, “yastıq altı” dollar vəsaitlərini xırdalayaraq gündəlik xərclərin ödənilməsinə yönəldirlər. Yəni dollar təkcə investisiya və ya yığım vasitəsi kimi deyil, eyni zamanda cari tələbatların qarşılanması üçün istifadə olunur. Beləliklə, həm manatla depozitlərin yüksək gəlirliliyi, həm də əhalinin maliyyə davranışındakı dəyişikliklər banklara nağd dollar axınının artmasını şərtləndirən əsas amillər kimi ön plana çıxır. Bu tendensiya eyni zamanda əhalinin manata olan etimadının mövcud vəziyyətdə qorunduğunu və qısa müddətli perspektivdə kəskin valyuta risklərinin gözlənilmədiyini də göstərir".