Qrup dietləri ciddi risk yarada bilər - Həkimdən xəbərdarlıq

“Qrup diet proqramları son illərdə geniş yayılmış və xüsusilə sosial şəbəkələr, fitness mərkəzləri və onlayn platformalar vasitəsilə populyarlıq qazanıb”.

News24.az xəbər verir ki, bu fikirləri Səhiyyə Nazirliyinin rəsmi “Instagram” hesabında keçirilən canlı yayım zamanı nazirliyin mütəxəssis-eksperti, qastroenteroloq Emin Məmmədov açıqlayıb.

Onun sözlərinə göə bu proqramların əsas məqsədi insanların eyni qida rejiminə əməl etməklə, çəkilərinin azalması və ya sağlam həyat tərzinə keçidini təmin etməkdir:

“Qrup daxilində motivasiya və nəzarət hissi bəzi insanlar üçün müsbət təsir göstərsə də, elmi baxımdan bu cür standartlaşdırılmış yanaşmalar hər bir fərd üçün təhlükəsiz və uyğun hesab edilə bilməz. İnsan orqanizmi fərdi xüsusiyyətlərə malik mürəkkəb bir sistemdir. Yaş, cins, genetik faktorlar, maddələr mübadiləsinin sürəti, fiziki aktivlik səviyyəsi, hormonal vəziyyət və mövcud xroniki xəstəliklər gündəlik qida ehtiyacını müəyyən edən əsas amillərdir. Qrup diet proqramlarında isə adətən bu fərdi fərqlər nəzərə alınmır və hamı üçün eyni kalorili, eyni tərkibli qida planı tətbiq olunur”.

Mütəxəssis-ekspert bildirib ki, nəticədə bəzi insanlarda enerji çatışmazlığı, protein defisiti, eləcə də vitamin və mineral yetərsizliyi inkişaf edə bilər:

“Uzunmüddətli qrup diet proqramları zamanı dəmir, vitamin B12, fol turşusu, D vitamini, kalsium, maqnezium və sink çatışmazlığı riski artır”.

Onun sözlərinə görə, bu mikroelementlər yalnız metabolik proseslər üçün deyil, eyni zamanda immun sistemin normal fəaliyyəti üçün də həyati əhəmiyyət daşıyır:

“Zülal çatışmazlığı isə anticisimlərin sintezini və immun hüceyrələrin yenilənməsini zəiflədir. Elmi tədqiqatlar göstərir ki, uzun müddət davam edən aşağı kalorili və balanssız dietlər immun sistemin funksional qabiliyyətini azaldır. Enerji defisiti fonunda T-limfositlərin aktivliyi azalır, infeksiyalara qarşı müqavimət zəifləyir və sağalma müddəti uzanır. Bu vəziyyət xüsusilə stress altında olan, intensiv işləyən və ya xroniki xəstəliyi olan insanlarda daha qabarıq şəkildə özünü göstərir”.

Mütəxəssis-ekspert qeyd edib ki, qrup diet proqramlarının digər mühüm mənfi cəhəti hormonal balansın pozulmasıdır:

“Çox aşağı kalorili qidalanma kortizol səviyyəsinin artmasına, qalxanabənzər vəz hormonlarının azalmasına və reproduktiv sistemdə disfunksiyalara səbəb ola bilər. Qadınlarda menstrual siklin pozulması, kişilərdə isə testosteron səviyyəsinin azalması halları müşahidə oluna bilər. Bu hormonal dəyişikliklər həm immun sistemə, həm də ümumi sağlamlıq vəziyyətinə mənfi təsir göstərir. Psixoloji aspekt də nəzərdən qaçırılmamalıdır. Qrup diet proqramlarında uğursuzluq hissi, müqayisə və təzyiq bəzi insanlarda stressi artırır, qida ilə qeyri-sağlam münasibət formalaşdırır və yemək pozuntularına zəmin yaradır. Psixoloji stress isə immun sistemin zəifləməsi ilə birbaşa əlaqəlidir”.

E.Məmmədov bildirib ki, nəticə etibarilə, qrup diet proqramları qısa müddətdə motivasiya və intizam yarada bilsə də, uzunmüddətli perspektivdə fərdi xüsusiyyətlər nəzərə alınmadıqda sağlamlıq problemlərinə və immun sistemin zəifləməsinə səbəb ola bilər:

“Elmi yanaşmaya əsasən, diet proqramları fərdi tibbi qiymətləndirmə əsasında, həkim və ya klinik dietoloq nəzarəti altında planlaşdırılmalıdır. Sağlam qidalanmanın əsas prinsipi balanslı, müxtəlif və fərdiləşdirilmiş yanaşmadır”.